Nén mẫu bê tông không đạt không có nghĩa là phải tháo dỡ công trình ngay. Nhưng kết quả thấp cũng không thể bỏ qua. Cần kiểm tra lại hồ sơ và quá trình lấy, đúc, bảo dưỡng, thử mẫu; khi cần thì đánh giá bê tông trong kết cấu, rồi đối chiếu khả năng chịu lực với yêu cầu thiết kế. Chúng tôi muốn chủ nhà hiểu rõ các bước này trước khi quyết định cách xử lý.
Nén mẫu bê tông không đạt cần được kiểm tra lại
Khi đổ bê tông thương phẩm, mẫu thử được lấy từ bê tông tươi và đúc thành các khối mẫu. Đến tuổi thử theo hồ sơ áp dụng, mẫu được nén tại phòng thí nghiệm để xác định cường độ. Kết quả phải được đọc cùng thông tin tổ mẫu, ngày lấy, tuổi thử, vị trí đổ và yêu cầu thiết kế, chứ không chỉ nhìn một con số trên phiếu.
Khi nén mẫu bê tông không đạt yêu cầu, cần làm rõ mẫu đó đại diện cho đợt đổ và cấu kiện nào. Một kết quả thấp chưa đủ để kết luận toàn bộ bê tông của ngôi nhà đều không đạt. Ngược lại, cũng không thể cho rằng cứ nghi mẫu có vấn đề là bê tông tại công trình chắc chắn tốt. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra có căn cứ.
Chủ nhà nên yêu cầu tập hợp đầy đủ phiếu thí nghiệm và hồ sơ liên quan, không chỉ riêng phiếu có kết quả thấp. Tài liệu NRMCA về kết quả nén mẫu thấp cũng đề nghị xem toàn bộ chuỗi kết quả và kiểm tra tính chính xác của việc thử mẫu trước khi lựa chọn bước tiếp theo.
Rà quá trình lấy mẫu và bảo dưỡng khi nén mẫu bê tông không đạt
Cường độ đo được không chỉ phụ thuộc bê tông cấp đến công trình. Quá trình lấy và đúc mẫu, bảo dưỡng ban đầu, vận chuyển, bảo dưỡng tại phòng thí nghiệm và thao tác thử đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Mẫu bị khô, bị hư hại hoặc được chuẩn bị không đúng có thể cho kết quả không phản ánh đúng chất lượng bê tông cần kiểm tra.
Cần đối chiếu mã mẫu với biên bản lấy mẫu và phiếu giao bê tông; xem tuổi thử có đúng yêu cầu, mẫu đã được lưu giữ và chuyển đến phòng thí nghiệm ra sao. Cùng lúc đó, phải rà hồ sơ thi công của phần bê tông tương ứng, gồm việc tiếp nhận, đổ, đầm và bảo dưỡng. Không nên chỉ tìm lỗi ở phòng thí nghiệm rồi bỏ qua việc tại công trường.
Các bước này giúp phân biệt vấn đề của mẫu thử với khả năng bê tông trong kết cấu thực sự có cường độ thấp. Chưa có bằng chứng thì không quy ngay cho bê tông thương phẩm hoặc cho người đúc mẫu. Kết luận cần dựa trên hồ sơ và kiểm tra của những bên phụ trách chuyên môn.
Kiểm tra hiện trường theo phương án chuyên môn
Nếu việc rà soát cho thấy cần kiểm tra bê tông trong kết cấu, chủ đầu tư cần phối hợp với đơn vị thiết kế, giám sát và đơn vị kiểm định để lập phương án. Phương án phải xác định khu vực nghi ngờ, mục tiêu kiểm tra và cách diễn giải kết quả, thay vì tự chọn vài điểm thuận tiện rồi coi là đại diện cho cả công trình.
Khoan rút lõi là một phương pháp có thể được lựa chọn: lấy mẫu trực tiếp từ bê tông đã đông cứng trong cấu kiện rồi thử theo phương pháp áp dụng. Vị trí và số lượng mẫu phải do người có chuyên môn xác định, có tính đến cốt thép, khả năng đại diện và ảnh hưởng của việc lấy lõi. Không nên tự khoan vào cột, dầm hay sàn chỉ để có thêm một con số cường độ.
Mẫu lõi lấy từ kết cấu khác mẫu đúc lấy khi đổ bê tông. Kết quả cần được đánh giá theo đúng loại mẫu và tiêu chí của công trình. Hướng dẫn ACI về mẫu nén có cường độ thấp đặt việc kiểm tra lõi trong quá trình xem xét an toàn kết cấu. Các ngưỡng của ACI dành cho công trình áp dụng bộ quy định đó, không được lấy để tự quyết định đạt hay không đạt cho mọi công trình tại Việt Nam.
Chỉ chọn cách xử lý sau khi đánh giá khả năng chịu lực
Nếu kết quả kiểm tra hiện trường vẫn thấp, việc cần làm tiếp là đánh giá phần kết cấu liên quan. Đơn vị thiết kế hoặc đơn vị đánh giá phải xem cường độ thực tế cùng kích thước cấu kiện, cốt thép, tải trọng và các yêu cầu sử dụng. So sánh hai con số cường độ thôi chưa trả lời được cấu kiện có đủ khả năng chịu lực hay không.
Từ kết quả đánh giá, các bên mới có cơ sở đề xuất giữ lại, kiểm tra bổ sung, gia cường hoặc tháo dỡ phần không đáp ứng. Mỗi hướng xử lý phải có phạm vi và căn cứ cụ thể. Chưa xác định được mức độ an toàn thì cần làm theo hướng dẫn bảo đảm an toàn của đơn vị chuyên môn, không tự tiếp tục chất tải hoặc thi công để kịp tiến độ.
Chủ đầu tư là người tiếp nhận, sử dụng công trình và cần phối hợp để tổ chức, chấp thuận phương án xử lý. Nhưng sự đồng ý của chủ đầu tư không thay thế kết luận kỹ thuật về an toàn. Phương án phải có cơ sở chuyên môn, đáp ứng yêu cầu áp dụng của công trình và được các bên liên quan thực hiện, kiểm tra theo trách nhiệm của mình.
Khi nén mẫu bê tông không đạt, cần kiểm tra tính tin cậy của mẫu, đánh giá bê tông trong kết cấu khi cần và xác định khả năng chịu lực trước khi chọn cách xử lý. Với việc thiết kế và thi công nhà ở, những hồ sơ lấy mẫu, thử mẫu và thi công bê tông cần được quan tâm ngay từ phần thô. Nếu đang chuẩn bị xây nhà, bạn có thể liên hệ TAKI HOUSE để trao đổi về thiết kế, thi công và việc phối hợp kiểm tra chất lượng bê tông cho công trình.
