Giám sát thi công cọc cần có người am hiểu kiểm tra đúng lúc, trước khi công việc tiếp theo che khuất phần vừa làm. Với cọc ép, cần theo dõi vị trí, lực ép và chiều sâu. Với cọc khoan nhồi, phải kiểm tra từ hố khoan, lồng thép đến quá trình đổ bê tông. Chủ nhà có mặt tại công trường là cần thiết, nhưng những việc này vẫn cần người biết cách kiểm tra và xử lý khi phát sinh.
Giám sát thi công cọc cần kiểm tra đúng lúc
Nhiều chủ nhà quan tâm tới loại cọc, giá thi công và thời gian làm xong, nhưng phần giám sát lại giao cho đơn vị thi công tự theo dõi. Cũng có trường hợp nhờ người quen tới trông công trường. Người có mặt có thể biết máy đang chạy hay xe bê tông đã đến, nhưng để biết công việc có đủ điều kiện chuyển sang bước tiếp theo hay chưa thì cần hiểu chuyên môn.
Khác với một mảng tường còn nhìn thấy sau khi xây, phần lớn cọc nằm dưới đất. Hố khoan sẽ được thả lồng thép rồi đổ bê tông; cọc ép sẽ được đưa sâu xuống nền đất. Nếu bỏ qua lúc cần kiểm tra, đến khi làm xong thì không thể chỉ nhìn phần đầu cọc để biết đầy đủ những gì đã xảy ra bên dưới.
Giám sát phải theo kịp từng bước thi công. Người kiểm tra cần biết việc nào phải được kiểm tra trước, ghi lại điều gì và khi nào chưa được chuyển bước. Có người đứng nhìn từ đầu đến cuối mà không nắm những điểm này thì vẫn có thể bỏ sót phần quan trọng.
Ép cọc cần kiểm tra vị trí và ghi lực ép theo chiều sâu
Trước khi ép, cần đối chiếu vị trí cọc với bản vẽ và kiểm tra việc căn chỉnh cọc. Vị trí đúng nhưng cọc bị nghiêng trong quá trình đưa xuống thì cũng cần phát hiện sớm. Không nên đợi ép xong cả khu vực mới quay lại kiểm tra những việc đã có thể theo dõi ngay từ đầu.
Khi máy đang ép, người giám sát phải theo dõi lực ép và chiều sâu, đồng thời ghi nhận theo từng cọc. Hai thông tin này cần được xem cùng nhau và đối chiếu với yêu cầu thiết kế. Không thể chỉ thấy cọc xuống đủ một chiều dài dự kiến rồi kết luận đã đạt, hoặc nhìn một thời điểm lực ép tăng cao để tự quyết định dừng cọc.
Nếu cọc xuống khác dự kiến, lực ép thay đổi bất thường hoặc xuất hiện dấu hiệu lệch cọc, cần báo ngay để người phụ trách chuyên môn xem xét. Không tự tăng lực, nối thêm hay cắt bớt cọc chỉ để làm cho xong. Việc xử lý phải dựa vào tình trạng thực tế và yêu cầu thiết kế của công trình, chứ không có một mức lực hay một chiều sâu chung cho mọi nhà.
Cọc khoan nhồi cần kiểm tra từ hố khoan đến đổ bê tông
Với cọc khoan nhồi, công việc diễn ra theo một chuỗi: tạo hố, kiểm tra hố, thả lồng thép rồi đổ bê tông. Mỗi bước chuẩn bị điều kiện cho bước sau. Vì vậy người giám sát không nên chỉ tới lúc xe bê tông có mặt; phần hố khoan và lồng thép cần được kiểm tra từ trước.
Ở bước khoan, cần kiểm tra chiều sâu hố và những yêu cầu của biện pháp thi công. Nếu dùng dung dịch giữ thành như bentonite, dung dịch cũng phải được kiểm tra theo yêu cầu đã thống nhất. Dung dịch này giúp giữ thành hố trong quá trình thi công; không phải cứ thấy có bùn nước trong hố là có thể coi dung dịch đã đạt.
Trước khi thả lồng thép, cần đối chiếu lồng với bản vẽ. Khi thả, phải theo dõi vị trí và chiều sâu đặt lồng, tránh tới lúc bê tông đã đổ mới hỏi lồng được đặt tới đâu. Chủ nhà có thể nhờ đơn vị thi công chụp lại công việc, nhưng ảnh chụp không thay cho việc đo, kiểm tra và ghi nhận ngay tại thời điểm cần kiểm tra.
Đến bước đổ, cần kiểm tra bê tông thương phẩm theo hồ sơ và yêu cầu của công trình, rồi theo dõi quá trình đưa bê tông xuống hố.
Với cách đổ qua ống trong hố có nước hoặc dung dịch, việc nâng và rút ống phải được kiểm soát để hạn chế nước, bùn hoặc dung dịch lẫn vào bê tông. Đó là lý do người giám sát cần theo sát quá trình đổ, không chỉ kiểm tra xe đến rồi rời công trường. Nguyên lý giữ thành và đổ qua ống được trình bày trong tài liệu thi công cọc khoan nhồi của FHWA; yêu cầu cụ thể vẫn phải theo hồ sơ và biện pháp của từng công trình.
Thi công ban đêm vẫn cần người giám sát
Có những công trình trong phố phải bố trí đổ bê tông cọc vào ban đêm. Công việc diễn ra lúc nào thì việc kiểm tra phải theo lúc đó. Nếu người giám sát chỉ làm ban ngày, các bước thả lồng, kiểm tra bê tông hoặc đổ bê tông thực hiện ban đêm vẫn có thể bị bỏ trống.
Tại TAKI HOUSE, với những công trình nhà ở có thi công cọc mà chúng tôi hỗ trợ chủ nhà giám sát, người kiểm tra được bố trí theo quá trình thi công. Có công trình cọc khoan nhồi trong phố đổ bê tông ban đêm thì vẫn phải có người theo dõi các bước chuyển công tác.
Điều cần hiểu ở đây là theo sát suốt thời gian thực sự thi công, kể cả ca đêm. Không phải công trường đã dừng việc mà vẫn có cùng một yêu cầu trực liên tục. Nếu phải đổi người giữa ca, cần bàn giao rõ cọc nào đang làm, bước nào đã kiểm tra và phần nào còn phải theo dõi, để việc đổi ca không làm mất thông tin.
Thống nhất người kiểm tra và hồ sơ trước khi làm cọc
Trước khi máy tới, chủ nhà nên làm rõ ai phụ trách giám sát, ai được gọi khi có phát sinh và đơn vị thi công phải báo trước những bước nào. Những việc này cần thống nhất cùng bản vẽ và kế hoạch thi công, để đến lúc đang ép hoặc đang đổ bê tông không phải đi tìm người quyết định.
Với cọc ép, cần lưu thông tin vị trí, chiều sâu và lực ép theo từng cọc. Với cọc khoan nhồi, cần lưu kết quả kiểm tra hố, lồng thép, bê tông và diễn biến thi công theo yêu cầu của công trình. Nếu có thay đổi hay sự cố, cần ghi lại việc đã xảy ra và cách xử lý được chấp thuận. Không nên chỉ giữ một câu báo miệng rằng toàn bộ cọc đã làm xong.
Khi chuyển sang làm phần móng phía trên, những thông tin đó giúp đối chiếu công việc đã thực hiện. Chủ nhà không cần tự học hết kỹ thuật thi công cọc, nhưng cần biết có người chịu trách nhiệm kiểm tra và có hồ sơ để xem lại. Giám sát cũng cần phối hợp với đơn vị thi công; mục đích là phát hiện và xử lý đúng lúc, không để công việc tiếp theo che mất phần cần kiểm tra.
Phần cọc nằm dưới đất nhưng việc kiểm tra phải bắt đầu ngay từ lúc thi công. Với cọc ép hay cọc khoan nhồi, bố trí người am hiểu theo sát và ghi nhận đúng lúc sẽ giúp chủ nhà nắm được công việc trước khi chuyển bước. Khi tư vấn thiết kế và thi công nhà ở, TAKI HOUSE có thể trao đổi cùng chủ nhà về việc phối hợp giám sát phần cọc theo công trình cụ thể. Nếu đang chuẩn bị làm móng cọc, bạn có thể liên hệ TAKI HOUSE để trao đổi bản vẽ và kế hoạch thi công.
