Đầm bê tông đúng cách không phải là giữ máy càng lâu càng tốt. Điều cần đạt là bê tông được đầm chặt, điền đầy quanh cốt thép và trong cốp pha, nhưng vẫn giữ hỗn hợp đồng đều. Với cột, dầm hay sàn, cách đổ và đầm phải phù hợp với chiều cao lớp đổ, bố trí thép và loại bê tông đang dùng. Chúng tôi muốn chủ nhà chú ý cách làm ở từng vị trí, thay vì chỉ yêu cầu người thợ giữ máy đầm lâu hơn.
Đầm bê tông đúng cách giúp điền đầy quanh cốt thép
Khi vừa được đổ vào cốp pha, bê tông còn có những khoảng rỗng do không khí bị giữ lại. Đầm giúp hỗn hợp dịch chuyển và lấp các khoảng trống, nhất là quanh cốt thép, ở góc cốp pha và những chỗ khó đưa bê tông vào. Nếu bỏ sót vị trí hoặc đầm chưa đủ, bê tông có thể bị rỗ dù bề mặt phía trên nhìn khá phẳng.
Vì vậy, đầm đủ không có nghĩa là giữ đầu dùi thật lâu tại một chỗ. Cần đưa đầu đầm tới các vị trí theo trình tự để vùng tác dụng nối tiếp nhau, không để khoảng bê tông nào bị bỏ qua. Để đầm bê tông đúng cách, thiết bị và thao tác phải phù hợp với loại hỗn hợp, khoảng trống giữa các thanh thép và kích thước cấu kiện. Hướng dẫn của ACI về đầm bê tông quanh cốt thép cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa hỗn hợp bê tông, thiết bị và cách đổ.
Cột và dầm cao cần đổ và đầm theo từng lớp
Với cột hoặc dầm có chiều cao lớn, nếu đổ dồn một lớp quá cao rồi mới đầm thì khó kiểm soát phần bê tông phía dưới. Đội thi công cần chia lớp đổ để thiết bị đầm có thể tác động hết lớp đang thi công, đồng thời tổ chức các lớp liên tiếp theo biện pháp đã chọn. Không nên lấy chiều dày lớp đổ của một công trình áp cho mọi cột và dầm.
Ngay từ trước khi đổ, cần xem vị trí đưa đầu dùi vào, chỗ thép dày và các góc cốp pha. Có máy đầm nhưng không đưa được tới chỗ cần đầm thì vẫn có nguy cơ bỏ sót. Chủ nhà nên trao đổi với người phụ trách thi công về cách chia lớp và kiểm soát các vị trí này, thay vì chỉ hỏi một cột sẽ đầm trong bao nhiêu phút.
Chia lớp cũng phải đi cùng việc đặt bê tông vào đúng vị trí. Đầm không phải cách sửa mọi sai sót của khâu đổ. Tài liệu ACI về hạn chế phân tầng khi đổ bê tông đề cập cả cách vận chuyển, đưa bê tông vào cốp pha và tổ chức lớp đổ.
Đầm quá mức có thể làm hỗn hợp phân tầng
Phân tầng là khi các thành phần trong bê tông không còn phân bố đồng đều. Với bê tông dùng đá thông thường, đá có thể tập trung xuống phía dưới, còn phần vữa dồn lên phía trên. Khi đó, chất lượng trong cùng một cấu kiện không còn đồng nhất như yêu cầu.
Tuy nhiên, không thể nói cứ đầm lâu là bê tông chắc chắn bị phân tầng. Nguy cơ còn phụ thuộc cấp phối, độ dẻo và độ ổn định của hỗn hợp, thiết bị và cách thi công. ACI lưu ý bê tông thông thường có cấp phối hợp lý và độ dẻo phù hợp không dễ bị phân tầng do đầm quá mức; hỗn hợp dư vữa thì nhạy hơn.
Điều cần tránh là tiếp tục đầm khi bê tông đã được đầm đủ, hoặc cố giữ lâu tại một điểm để bù cho những chỗ chưa đầm tới. Nếu thấy nước hay phần vữa tập trung bất thường trên mặt, cần kiểm tra hỗn hợp và cách đổ, đầm. Không nên chỉ giảm thời gian đầm rồi bỏ qua nguyên nhân khiến bê tông thiếu ổn định.
Đầm sàn cần đều vị trí và tiếp tục bảo dưỡng sau đổ
Sàn thường có chiều dày nhỏ hơn chiều cao lớp đổ ở cột, nhưng không vì vậy mà cứ đầm lâu hơn là tốt. Đầm bê tông đúng cách trên sàn cần kiểm soát cả diện tích, những chỗ có nhiều thép, vùng dầm và quanh ô mở. Loại thiết bị và mức đầm phải theo chiều dày thực tế, loại bê tông và biện pháp thi công, không áp dụng một thời gian cố định cho mọi điểm.
Với bê tông thông thường được đầm bằng dùi, người phụ trách cần theo dõi sự thoát khí và mức điền đầy để nhận biết lúc đã đủ đầm. ACI nêu dấu hiệu bọt khí bị giữ lại ngừng thoát lên mặt như một căn cứ trong hướng dẫn thao tác đầm. Đây không phải phép nghiệm thu chỉ bằng mắt. Riêng bê tông tự lèn có phương pháp thi công khác, không lấy hướng dẫn đầm dùi thông thường áp vào máy móc.
Ở sàn mái và sàn vệ sinh, đầm đủ giúp giảm các khoảng rỗng bất lợi cho độ đặc chắc của bê tông. Đầm chặt không thay thế chống thấm, xử lý cổ ống, mạch ngừng hay các chi tiết theo thiết kế. Sau đổ vẫn cần bảo dưỡng để bê tông có điều kiện phát triển các tính chất yêu cầu. Bạn có thể đọc thêm bài vì sao bê tông sau khi đổ vẫn cần được bảo dưỡng.
Đầm bê tông đúng cách là đầm đủ, không bỏ sót vị trí và phối hợp với cách đổ phù hợp từng cấu kiện; giữ đầu dùi lâu hơn không tự động làm bê tông tốt hơn. Khi chuẩn bị xây nhà, bạn có thể trao đổi với TAKI HOUSE về thiết kế và thi công nhà ở, trong đó có việc tổ chức đổ, đầm và bảo dưỡng bê tông phần thô.
